باد گرم تابستان که در کوچه‌ها و خیابان‌ها می‌پیچد، تنها نویدبخش تغییر فصل نیست؛ گاه نشانه‌ای از تغییراتی است که آرام و تدریجی در لایه‌های فرهنگی جامعه رخ می‌دهد، فرهنگ همچون رودی جاری، اگر در مسیر درست هدایت نشود، ممکن است از بستر اصلی خود فاصله بگیرد و ارزش‌هایی را که سال‌ها در تار و پود جامعه ریشه دوانده‌اند، با چالش مواجه سازد.

در سال‌های اخیر و به ویژه در فصل تابستان، موضوع بدحجابی و استفاده از پوشش‌های نامتعارف از سوی برخی دختران و پسران به یکی از مسائل مورد بحث در محافل اجتماعی و فرهنگی تبدیل شده است؛ مسئله‌ای که کارشناسان، آن را فراتر از یک انتخاب فردی دانسته و به عنوان پدیده‌ای اجتماعی نیازمند بررسی و آسیب‌شناسی می‌دانند.

حجاب و پوشش در جامعه ایرانی علاوه بر جنبه فردی، دارای ابعاد فرهنگی، اجتماعی و هویتی است. بسیاری از صاحب‌نظران معتقدند که نوع پوشش افراد در محیط‌های عمومی می‌تواند بر فضای فرهنگی جامعه تأثیرگذار باشد و به همین دلیل، حفظ هنجارهای اجتماعی در این حوزه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

با این حال در سال‌های اخیر و به‌خصوص در روزهای گرم سال، شاهد افزایش استفاده از پوشش‌هایی هستیم که از نگاه بخش قابل توجهی از جامعه با عرف عمومی و ارزش‌های فرهنگی فاصله دارد.

بدحجابی؛ مسئله‌ای فراتر از ظاهر افراد

کارشناسان حوزه فرهنگ بر این باورند که بدحجابی و گرایش به پوشش‌های نامتعارف را نمی‌توان صرفاً در ظاهر افراد خلاصه کرد. این پدیده متأثر از عوامل متعددی همچون تأثیرپذیری از شبکه‌های اجتماعی، تبلیغات رسانه‌ای، الگوبرداری از فرهنگ‌های بیگانه و کاهش اثرگذاری برخی نهادهای فرهنگی است.

گسترش فضای مجازی و دسترسی آسان به الگوهای متنوع پوشش، موجب شده است بخشی از نسل جوان بیش از گذشته تحت تأثیر سبک زندگی ارائه‌شده در رسانه‌های خارجی قرار گیرد. در چنین شرایطی، اگر تولید محتوای فرهنگی متناسب با ارزش‌های بومی و دینی تقویت نشود، زمینه برای فاصله گرفتن برخی افراد از هنجارهای پذیرفته‌شده اجتماعی فراهم خواهد شد.

از سوی دیگر، خانواده به عنوان نخستین نهاد تربیتی نقش مهمی در شکل‌گیری نگرش فرزندان نسبت به حجاب و پوشش دارد. کارشناسان معتقدند هرچه ارتباط عاطفی و تربیتی میان والدین و فرزندان عمیق‌تر باشد، میزان پذیرش ارزش‌های فرهنگی نیز افزایش می‌یابد. همچنین مدارس، دانشگاه‌ها، رسانه‌ها و مراکز فرهنگی باید با بهره‌گیری از روش‌های اقناعی و آموزشی، نقش مؤثرتری در ترویج فرهنگ عفاف و حجاب ایفا کنند.

کمبود پوشش مناسب؛ مطالبه خانواده‌ها از بازار

یکی دیگر از موضوعاتی که همواره از سوی خانواده‌ها مطرح می‌شود، کمبود لباس‌های مناسب و متناسب با فرهنگ ایرانی ـ اسلامی در بازار است. بسیاری از شهروندان معتقدند در برخی مراکز عرضه پوشاک، تنوع لباس‌های متناسب با معیارهای فرهنگی کمتر از پوشش‌های وارداتی یا الگوبرداری‌شده از مدهای خارجی است.

برخی فروشندگان نیز بر این باورند که بخش قابل توجهی از پوشاک موجود در بازار بر اساس تقاضا و سلیقه رایج تأمین می‌شود و در نتیجه تولیدکنندگان داخلی باید با طراحی‌های جذاب، به‌روز و در عین حال متناسب با ارزش‌های فرهنگی، نیاز مصرف‌کنندگان را پاسخ دهند. کارشناسان اقتصادی و فرهنگی نیز تأکید دارند که حمایت از تولیدکنندگان داخلی در حوزه پوشاک می‌تواند نقش مهمی در اصلاح وضعیت موجود داشته باشد.

نبود تنوع کافی در لباس‌های مناسب برای جوانان و نوجوانان موجب شده است برخی افراد برای تأمین نیازهای خود به سمت پوشش‌هایی گرایش پیدا کنند که با معیارهای فرهنگی جامعه همخوانی کمتری دارد. از این رو، برنامه‌ریزی برای تولید پوشاک متنوع، زیبا، باکیفیت و متناسب با سلیقه نسل جوان، یکی از راهکارهای مهم در مدیریت این مسئله به شمار می‌رود.

در کنار اقدامات فرهنگی و اقتصادی، بسیاری از صاحب‌نظران معتقدند که برخورد با پدیده بدحجابی باید مبتنی بر فرهنگ‌سازی، آگاهی‌بخشی و اقناع اجتماعی باشد. تجربه نشان داده است که هرگاه فعالیت‌های فرهنگی با زبان مناسب و متناسب با نیازهای نسل جوان اجرا شده، نتایج مطلوب‌تری نیز حاصل شده است.

امروزه بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد دستگاه‌های فرهنگی، آموزشی، رسانه‌ای و اقتصادی با همکاری یکدیگر برای تقویت فرهنگ عفاف و حجاب، ارتقای سواد رسانه‌ای جوانان و فراهم‌سازی زمینه دسترسی به پوشاک مناسب برنامه‌ریزی کنند.

بدون تردید حفظ هویت فرهنگی جامعه نیازمند مشارکت همه بخش‌ها و توجه همزمان به ریشه‌های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی این موضوع است؛ چرا که فرهنگ، میراثی ارزشمند است که صیانت از آن، مسئولیتی همگانی به شمار می‌رود.

انتهای خبر/