به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی نوای آبیدر؛ روند افزایش سن ازدواج در ایران دیگر یک تغییر ساده اجتماعی نیست، بلکه به مسئله‌ای راهبردی در حوزه جمعیت تبدیل شده است. بالا رفتن میانگین سن ازدواج برای زنان و مردان، مستقیماً پنجره باروری را محدود کرده و در کنار عوامل اقتصادی و فرهنگی، نرخ تولد را به سطحی پایین‌تر از حد جایگزینی رسانده است؛ وضعیتی که می‌تواند ساختار سنی کشور را در دهه‌های آینده به‌طور جدی دگرگون کند.

از منظر جمعیت‌شناسی، هر جامعه برای حفظ تعادل نسلی خود به نرخ باروری حدود ۲/۱ فرزند به ازای هر زن نیاز دارد. کاهش این شاخص به سطوح پایین‌تر، به‌معنای حرکت تدریجی به سمت سالمندی گسترده و کاهش نیروی کار فعال است.

ایران اکنون در چنین مسیری قرار گرفته؛ مسیری که پیامدهای آن فقط محدود به حوزه خانواده نیست، بلکه بازار کار، صندوق‌های بازنشستگی، رشد اقتصادی و حتی امنیت اجتماعی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

افزایش سن ازدواج، ریشه در مجموعه‌ای از تحولات اقتصادی و فرهنگی دارد،  فشار معیشتی، دشواری تأمین مسکن و اشتغال پایدار، تغییر سبک زندگی و اولویت‌یافتن تحصیلات دانشگاهی و پیشرفت فردی، همگی سبب شده‌اند تشکیل خانواده به تعویق بیفتد.

این تأخیر به‌ویژه برای زنان، به معنای کوتاه‌تر شدن دوره طلایی باروری و افزایش ریسک‌های بارداری در سنین بالاتر است؛ مسئله‌ای که خود می‌تواند به گسترش ناباروری و کاهش بیشتر موالید منجر شود.

در این میان، نکته مهم آن است که افزایش آگاهی و تحصیلات، ذاتاً تهدید نیست؛ بلکه نبود سیاست‌های هماهنگ برای ایجاد تعادل میان پیشرفت فردی و تشکیل خانواده، چالش اصلی محسوب می‌شود. اگر ساختار اقتصادی کشور امکان اشتغال پایدار، امنیت شغلی و حمایت‌های هدفمند از خانواده را فراهم کند، بسیاری از موانع ذهنی و عملی ازدواج و فرزندآوری کاهش می‌یابد.

سیاست‌گذاری در این حوزه باید چندلایه و بلندمدت باشد. صرف پرداخت مشوق‌های مقطعی مالی نمی‌تواند تغییر پایدار ایجاد کند. ایجاد زیرساخت‌های حمایتی در حوزه مسکن، بیمه، مرخصی‌های زایمان، حمایت از مادران شاغل و توسعه خدمات درمان ناباروری، در کنار فرهنگ‌سازی واقع‌بینانه درباره زمان مناسب ازدواج و فرزندآوری، می‌تواند بخشی از راه‌حل باشد.

اگر روند فعلی بدون مداخله مؤثر ادامه یابد، ایران در دهه‌های آینده با جمعیتی سالخورده، کاهش نیروی مولد و فشار مضاعف بر نظام‌های حمایتی مواجه خواهد شد. بنابراین، موضوع ازدواج و باروری صرفاً انتخابی فردی نیست؛ بلکه مسئله‌ای ملی است که نیازمند تصمیم‌های دقیق، پایدار و مبتنی بر آینده‌نگری است.

یادداشت‌طاهره جلوخانی فعال رسانه کردستان