به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی نوای آبیدر؛ صنایع دستی در استان کردستان نه‌تنها بازتاب‌دهنده هویت فرهنگی و تاریخی مردم این دیار است، بلکه ظرفیتی قابل توجه برای رشد اقتصادی، کاهش بیکاری و تقویت اقتصاد محلی به شمار می‌آید. تنوع اقلیمی، پیشینه تاریخی و مهارت‌های بومی، کردستان را به یکی از قطب‌های بالقوه صنایع دستی کشور تبدیل کرده است. با این حال، بهره‌برداری اقتصادی از این ظرفیت‌ها نیازمند سیاست‌گذاری هوشمندانه، حمایت نهادی و پیوند با بازارهای داخلی و خارجی است.

صنایع دستی؛ پیوند فرهنگ بومی و اقتصاد محلی

صنایع دستی کردستان شامل طیف گسترده‌ای از هنرهای سنتی همچون قالی‌بافی، گلیم، جاجیم، نساجی سنتی، منبت‌کاری، سفالگری و زیورآلات محلی است که هر یک ریشه در زیست‌بوم فرهنگی و اجتماعی منطقه دارد.

 این تولیدات، برخلاف صنایع بزرگ، مبتنی بر سرمایه انسانی و مهارت‌های فردی بوده و به همین دلیل نقش مهمی در اقتصاد خرد و خانوارمحور ایفا می‌کنند.

در بسیاری از روستاها و مناطق کم‌برخوردار کردستان، صنایع دستی منبع اصلی یا مکمل درآمد خانوارها محسوب می‌شود. اشتغال‌زایی کم‌هزینه، امکان مشارکت زنان و جوانان، و عدم وابستگی شدید به فناوری‌های پیچیده، از مزیت‌های رقابتی این بخش است. به همین دلیل، توسعه صنایع دستی می‌تواند به کاهش مهاجرت روستاییان به شهرها و حفظ تعادل جمعیتی کمک کند.

علاوه بر این، صنایع دستی به‌عنوان حاملان هویت فرهنگی، ارزش افزوده‌ای فراتر از بعد اقتصادی دارند. تقویت این بخش، به حفظ میراث ناملموس و انتقال دانش سنتی به نسل‌های آینده منجر می‌شود؛ موضوعی که در چارچوب توسعه پایدار اهمیت ویژه‌ای دارد.

چالش‌های ساختاری در مسیر توسعه صنایع دستی

با وجود ظرفیت‌های فراوان، صنایع دستی کردستان با چالش‌های متعددی مواجه است که مانع تبدیل آن به یک بخش پویا در اقتصاد منطقه شده‌اند. نبود بازار پایدار، ضعف در بازاریابی، فقدان برندینگ منطقه‌ای و محدودیت دسترسی به تسهیلات مالی از مهم‌ترین مشکلات فعالان این حوزه است.

بسیاری از هنرمندان صنایع دستی، به‌صورت فردی و بدون پشتیبانی نهادی فعالیت می‌کنند و به بازارهای مصرف بزرگ دسترسی ندارند. این مسئله باعث می‌شود سود اصلی زنجیره ارزش نصیب واسطه‌ها شود و تولیدکننده سهم اندکی از ارزش افزوده نهایی داشته باشد.

همچنین نبود بسته‌بندی مناسب و استانداردهای کیفی یکنواخت، قدرت رقابت محصولات را در بازارهای ملی و بین‌المللی کاهش داده است.

از سوی دیگر، آموزش‌های تخصصی در زمینه طراحی نوین، بازاریابی دیجیتال و تطبیق با سلیقه بازار کمتر مورد توجه قرار گرفته است. در نتیجه، برخی محصولات علی‌رغم کیفیت بالا، توان جذب مشتریان جدید را ندارند.

این چالش‌ها نشان می‌دهد که توسعه صنایع دستی صرفاً با اتکا به مهارت سنتی ممکن نیست و نیازمند نگاه اقتصادی و مدیریتی است.

فرصت‌های اقتصادی صنایع دستی در کردستان آینده

در صورت اتخاذ رویکردی جامع، صنایع دستی می‌تواند به یکی از محورهای اصلی توسعه اقتصادی کردستان تبدیل شود. پیوند این بخش با صنعت گردشگری، یکی از مهم‌ترین فرصت‌های پیش‌رو است.

کردستان با جاذبه‌های طبیعی و فرهنگی متنوع، ظرفیت بالایی برای گردشگری دارد و صنایع دستی می‌تواند نقش مکمل و درآمدزایی در این حوزه ایفا کند.

ایجاد بازارچه‌های دائمی، حمایت از فروش آنلاین، توسعه نشان‌های تجاری بومی و حضور در نمایشگاه‌های ملی و بین‌المللی، از جمله اقداماتی است که می‌تواند دسترسی هنرمندان به بازار را گسترش دهد.

 همچنین حمایت دولت و بخش خصوصی در قالب تسهیلات مالی، بیمه هنرمندان و آموزش‌های کاربردی، نقش تعیین‌کننده‌ای در پایداری این بخش خواهد داشت.توسعه صنایع دستی علاوه بر ایجاد اشتغال مستقیم، به شکل‌گیری زنجیره‌های ارزش محلی، افزایش درآمد خانوارها و تقویت اقتصاد مقاومتی کمک می‌کند. در شرایطی که اقتصاد مناطق مرزی نیازمند منابع درآمدی پایدار است، صنایع دستی می‌تواند به‌عنوان یک راهبرد بومی و کم‌ریسک مطرح شود.

در مجموع، صنایع دستی کردستان نه‌تنها یک فعالیت فرهنگی، بلکه یک فرصت اقتصادی راهبردی است. بهره‌گیری صحیح از این ظرفیت، مستلزم هم‌افزایی میان هنرمندان، نهادهای دولتی، بخش خصوصی و بازار است؛ مسیری که می‌تواند توسعه‌ای متوازن، پایدار و مبتنی بر هویت بومی را برای کردستان رقم بزند.

انتهای خبر/