به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی نوای آبیدر؛ فرهنگ کتابخوانی یکی از شاخص‌های مهم توسعه فرهنگی و اجتماعی در هر جامعه‌ای به شمار می‌رود. شهر سنندج، به‌عنوان مرکز استان کردستان، از دیرباز خاستگاه شاعران، نویسندگان و اندیشمندانی بوده که نقش مهمی در غنای فرهنگی منطقه ایفا کرده‌اند. وجود ادبیات شفاهی غنی، شعر کردی، و علاقه تاریخی مردم به هنر و دانش، نشان‌دهنده ظرفیت بالای این شهر در حوزه فرهنگ مکتوب است. با این حال، بررسی وضعیت کنونی کتابخوانی در سنندج حاکی از فاصله‌ای معنادار میان این پیشینه فرهنگی و واقعیت‌های امروز جامعه است.

یکی از مهم‌ترین مشکلات در مسیر ترویج کتابخوانی در سنندج، محدودیت‌های اقتصادی است. افزایش قیمت کتاب در سال‌های اخیر، قدرت خرید بسیاری از خانواده‌ها را کاهش داده و کتاب را از سبد اصلی مصرف فرهنگی خارج کرده است. در شرایطی که هزینه‌های معیشتی در اولویت قرار دارد، خرید کتاب به‌ویژه برای جوانان و دانشجویان به امری دشوار تبدیل شده است. این مسئله به‌طور مستقیم بر میزان مطالعه و دسترسی عمومی به منابع مکتوب تأثیر گذاشته است.

کمبود کتابفروشی‌های فعال و به‌روز نیز از دیگر چالش‌های قابل توجه در سنندج به شمار می‌رود. اگرچه در سطح شهر چند کتابفروشی شناخته‌شده وجود دارد، اما تعداد آن‌ها در مقایسه با جمعیت شهر و نیاز فرهنگی جامعه کافی نیست. علاوه بر این، بسیاری از کتابفروشی‌ها به دلیل مشکلات اقتصادی یا کاهش مخاطب، امکان به‌روزرسانی مستمر منابع خود را ندارند و همین امر موجب کاهش جذابیت آن‌ها برای نسل جوان می‌شود.

نقش کتابخانه‌های عمومی در ترویج فرهنگ مطالعه انکارناپذیر است، اما کتابخانه‌های سنندج نیز با مشکلاتی نظیر کمبود منابع جدید، فضای محدود، و امکانات ناکافی روبه‌رو هستند. برخی از کتابخانه‌ها نتوانسته‌اند خود را با نیازهای روز مخاطبان، به‌ویژه نوجوانان و جوانان، هماهنگ کنند. در عصر رسانه‌های دیجیتال، عدم بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و برنامه‌های خلاقانه، موجب کاهش مراجعه‌کنندگان به کتابخانه‌ها شده است.

نظام آموزشی نیز سهم مهمی در شکل‌گیری یا تضعیف فرهنگ کتابخوانی دارد. در بسیاری از موارد، آموزش رسمی در مدارس و دانشگاه‌ها بیشتر بر حفظیات و موفقیت در آزمون‌ها متمرکز است تا پرورش علاقه به مطالعه آزاد و تفکر انتقادی. دانش‌آموزان و دانشجویان کمتر تشویق می‌شوند که خارج از منابع درسی به کتابخوانی بپردازند و همین مسئله موجب می‌شود کتاب به‌عنوان ابزاری لذت‌بخش و آگاهی‌بخش در ذهن آنان جایگاه لازم را پیدا نکند.

از سوی دیگر، تغییر سبک زندگی و گسترش شبکه‌های اجتماعی نیز بر الگوی مطالعه در سنندج تأثیر گذاشته است. استفاده گسترده از تلفن‌های هوشمند و محتوای کوتاه و سریع، تمرکز و حوصله لازم برای مطالعه کتاب را کاهش داده است. هرچند این ابزارها می‌توانند فرصتی برای ترویج کتاب و معرفی آثار ارزشمند باشند، اما در عمل اغلب به رقیبی جدی برای کتابخوانی تبدیل شده‌اند.

با وجود تمام این مشکلات، نشانه‌هایی از علاقه و انگیزه فرهنگی در میان مردم سنندج همچنان دیده می‌شود. برگزاری نشست‌های ادبی، فعالیت‌های خودجوش فرهنگی، حضور نویسندگان و شاعران محلی، و استقبال از نمایشگاه‌های کتاب، نشان می‌دهد که بستر اجتماعی برای تقویت فرهنگ مطالعه وجود دارد. آنچه بیش از همه احساس می‌شود، نیاز به حمایت هدفمند نهادهای فرهنگی، شهرداری، آموزش و پرورش و رسانه‌های محلی است.

ترویج فرهنگ کتابخوانی در سنندج نیازمند نگاهی جامع و بلندمدت است. حمایت از کتابفروشی‌ها، توسعه کتابخانه‌های عمومی، کاهش هزینه دسترسی به کتاب، و ایجاد برنامه‌های فرهنگی جذاب برای نسل جوان می‌تواند گام‌های مؤثری در این مسیر باشد. سنندج با تکیه بر سرمایه فرهنگی خود، این ظرفیت را دارد که بار دیگر کتاب را به جایگاه شایسته‌اش در زندگی روزمره شهروندان بازگرداند.

یادداشت طاهره جلوخانی فعال رسانه کردستان