به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی نوای آبیدر؛ پنجم اسفند در تقویم ایرانیان تنها یک مناسبت نمادین نیست؛ این روز یادآور شخصیتی است که عقلانیت، دانش و تدبیر را به هم پیوند زد و الگویی ماندگار برای اندیشمندان و مهندسان برجای گذاشت.

خواجه نصیرالدین طوسی نه‌تنها فیلسوف و متکلم، بلکه ریاضی‌دان، منجم و نظریه‌پردازی بود که نشان داد دانش، زمانی به اوج اثرگذاری می‌رسد که در خدمت حل مسائل واقعی جامعه قرار گیرد. از همین روست که زادروز او به‌درستی «روز مهندس» نام گرفته است؛ زیرا مهندسی، تجسم عینی خرد در میدان عمل است.

خواجه نصیر در قرن هفتم هجری، در روزگاری پرآشوب، چراغ علم را روشن نگه داشت. تأسیس و مدیریت رصدخانه مراغه نمونه‌ای درخشان از نگاه نظام‌مند او به علم بود؛ مرکزی که نه‌فقط محل رصد ستارگان، بلکه کانون هم‌افزایی دانشمندان از سرزمین‌های مختلف به‌شمار می‌رفت. این اقدام را می‌توان نمونه‌ای تاریخی از یک «پروژه مهندسی دانش‌بنیان» دانست؛ جایی که طراحی، مدیریت منابع، آینده‌نگری و کار تیمی در هم آمیخت.

مهندسی در معنای عمیق خود، ادامه همان سنت است؛ سنتی که علم را از کتابخانه به کارگاه، از ذهن به میدان و از نظریه به سازه می‌برد. مهندس، صرفاً محاسبه‌گر اعداد نیست؛ او معمار امید، طراح فردا و واسطه میان نیازهای مردم و امکانات طبیعت است. همان‌گونه که خواجه نصیر میان فلسفه و ریاضیات، میان آسمان و زمین پیوند برقرار کرد، مهندس امروز نیز میان ایده و اجرا، میان رویا و واقعیت پلی استوار می‌سازد.

در جهان معاصر، پیچیدگی مسائل، نقش مهندسان را دوچندان کرده است. بحران آب، تغییرات اقلیمی، توسعه شهری، زیرساخت‌های ارتباطی، انرژی‌های نو و فناوری‌های نوظهور، همگی میدان‌هایی هستند که بدون حضور اندیشه مهندسی راه به جایی نمی‌برند. اگر خواجه نصیر در روزگار خود با ابزارهای محدود اما با ذهنی نظام‌مند، تحولی در دانش زمانه ایجاد کرد، مهندس امروز نیز با بهره‌گیری از فناوری‌های پیشرفته، مسئولیتی سنگین‌تر بر عهده دارد: ساختن جهانی پایدارتر و انسانی‌تر.

در این میان، یاد و نام مهندسانی که در شرایط دشوار جغرافیایی و اجتماعی فعالیت می‌کنند، اهمیتی ویژه دارد. مهندسان کردستان، در استان مرزی کردستان، نمونه‌ای روشن از این تلاش بی‌وقفه‌اند. کار در مناطق کوهستانی، با اقلیم سرد و گاه خشن، با محدودیت‌های زیرساختی و فاصله از مراکز اصلی، تنها با روحیه‌ای جهادی و تعهدی عمیق ممکن است. ساخت جاده‌ها در دل کوه، توسعه شبکه‌های آب و برق در روستاهای دورافتاده، اجرای پروژه‌های عمرانی در نوار مرزی و مقاوم‌سازی سازه‌ها در برابر مخاطرات طبیعی، جلوه‌هایی از این سخت‌کوشی است.

مرز، صرفاً یک خط جغرافیایی نیست؛ مرز، خط مقدم امنیت، توسعه و هویت ملی است. مهندسانی که در این مناطق فعالیت می‌کنند، در واقع نگهبانان بی‌ادعای پیشرفت‌اند. آنان با طراحی و اجرای پروژه‌های زیربنایی، زمینه‌ساز اشتغال، کاهش مهاجرت و تقویت امید در میان مردم می‌شوند. هر پل که بر رودخانه‌ای مرزی بنا می‌شود، هر مدرسه‌ای که در روستایی دوردست قد می‌کشد و هر شبکه ارتباطی که روستایی را به جهان متصل می‌کند، حاصل محاسبات دقیق و دستان پرتلاش مهندسانی است که شاید نام‌شان کمتر شنیده شود، اما اثرشان ماندگار است.

اگر بخواهیم از میراث خواجه نصیر درسی برای امروز بگیریم، آن درس چیزی جز «مسئولیت‌پذیری علمی» نیست. او دانش را برای تفاخر نیاموخت؛ برای حل مسئله آموخت. مهندس امروز نیز در برابر جامعه مسئول است. کیفیت ساخت، رعایت استانداردها، توجه به ایمنی و پایداری، پرهیز از کم‌فروشی و محافظه‌کاری علمی، همه و همه جلوه‌های اخلاق مهندسی‌اند. بدون این اخلاق، حتی پیشرفته‌ترین فناوری‌ها نیز می‌توانند به تهدیدی برای جان و مال مردم تبدیل شوند.

از سوی دیگر، روز مهندس یادآور ضرورت سرمایه‌گذاری در آموزش و پژوهش است. همان‌گونه که رصدخانه مراغه به‌عنوان یک قطب علمی، زمینه‌ساز تربیت و گردهمایی اندیشمندان شد، امروز نیز دانشگاه‌ها، پارک‌های علم و فناوری و شرکت‌های دانش‌بنیان باید به کانون‌های حل مسئله بدل شوند. پیوند صنعت و دانشگاه، حمایت از نوآوری و میدان دادن به نسل جوان مهندسان، شرط عبور از چالش‌های پیش روست.

در استان‌های مرزی چون کردستان، این پیوند اهمیت بیشتری دارد، ظرفیت‌های طبیعی، گردشگری، کشاورزی و معدنی منطقه، نیازمند طراحی‌های دقیق و نگاه توسعه‌محور است. مهندسان بومی که با جغرافیا و فرهنگ منطقه آشنایند، می‌توانند با ارائه راه‌حل‌های خلاقانه، توسعه‌ای متوازن و پایدار را رقم بزنند.

سخت‌کوشی آنان در سرما و گرما، در ارتفاعات و جاده‌های صعب‌العبور، ادامه همان راهی است که قرن‌ها پیش دانشمندی بزرگ با چراغ خرد آغاز کرد.

پنجم اسفند، در حقیقت روز تجلیل از پیوند «دانش، تعهد و عمل» است. بزرگداشت خواجه نصیر، تنها ادای احترام به یک چهره تاریخی نیست؛ تأکید بر این حقیقت است که جامعه‌ای پیشرو خواهد بود که برای علم حرمت قائل شود و برای مهندسانش جایگاه شایسته فراهم آورد. مهندسان، به‌ویژه آنان که در مناطق مرزی و کمتر برخوردار چون کردستان خدمت می‌کنند، ستون‌های بی‌صدای توسعه‌اند.

در نهایت، روز مهندس فرصتی است برای بازاندیشی در مسیر پیش رو. اگر میراث خواجه نصیر را چراغ راه بدانیم، باید بکوشیم مهندسی را نه صرفاً حرفه‌ای برای امرار معاش، بلکه رسالتی اجتماعی و ملی ببینیم. آینده ایران، بر شانه‌های مهندسانی استوار است که با الهام از خرد گذشتگان و با تکیه بر دانش روز، در هر نقطه از این سرزمین ـ از پایتخت تا دورترین روستاهای مرزی کردستان ـ بی‌وقفه می‌سازند، می‌اندیشند و امید می‌آفرینند.

انتهای خبر/