به گزارش پایگاه خبری تحلیلی نوای آبیدر به «کردتودی»، بازار و بازاریان در تاریخ معاصر ایران، صرفاً یک نهاد اقتصادی نبوده‌اند، بلکه همواره یکی از مهم‌ترین ارکان اجتماعی، فرهنگی و سیاسی کشور به‌شمار آمده‌اند.

 بررسی روند شکل‌گیری انقلاب اسلامی نشان می‌دهد که بازار از نخستین پایگاه‌هایی بود که در کنار ارکان دیگر کشور نقش محوری در تضعیف پایه‌های رژیم پهلوی و تقویت جریان انقلابی ایفا کرد، حمایت‌های مالی، تعطیلی‌های اعتراضی، اعتصابات هدفمند و همراهی صریح با رهبری نهضت، بازار را به یکی از ستون‌های اصلی پیروزی انقلاب اسلامی تبدیل کرد.

در دوران مبارزات پیش از پیروزی انقلاب، بازاریان نه‌تنها هزینه‌های سنگین اقتصادی را به جان خریدند، بلکه با پذیرش خطرهای امنیتی، زندان و مصادره اموال نشان دادند که منافع شخصی را فدای آرمان‌های دینی و ملی می‌کنند، همین پیوند عمیق میان بازار و روحانیت از عوامل مهم انسجام اجتماعی و بسیج عمومی مردم علیه نظام طاغوت بود؛ پیوندی که پس از پیروزی انقلاب نیز تداوم یافت.

با آغاز جنگ تحمیلی نقش بازاریان وارد مرحله‌ای تازه شد، بازار در آن سال‌ها، یکی از پشتوانه‌های اصلی جبهه‌ها بود؛ از تأمین اقلام مورد نیاز رزمندگان گرفته تا کمک‌های مالی گسترده، پشتیبانی لجستیکی و حمایت از خانواده های بی بضاعت در شرایطی که کشور با شدیدترین فشارهای خارجی مواجه بود، بازاریان بار دیگر ثابت کردند که در بزنگاه‌های تاریخی، امنیت و استقلال کشور را بر سود کوتاه‌مدت ترجیح می‌دهند.

در دهه‌های پس از جنگ نیز، بازار همواره در کنار نظام جمهوری اسلامی باقی ماند. مقابله با تحریم‌ها، همراهی با سیاست‌های کلان کشور و حفظ چرخه توزیع کالا در شرایط بحرانی، بخشی از کارنامه این قشر اثرگذار است. اگرچه بازار نیز مانند سایر بخش‌های جامعه از تصمیمات نادرست، نوسانات اقتصادی و سیاست‌گذاری‌های غیرکارشناسی آسیب دیده، اما هیچ‌گاه از چارچوب کلی حمایت از اصل نظام خارج نشده است.

با این حال شرایط اقتصادی سال‌های اخیر به‌ویژه بی‌ثباتی نرخ ارز، تورم افسارگسیخته، کاهش قدرت خرید مردم و رکود گسترده کسب‌وکارها، فشار مضاعفی را بر بازاریان تحمیل کرده است.

اعتراض‌هایی که امروز از سوی بخشی از بازاریان مطرح می‌شود نه از سر تقابل با نظام، بلکه برخاسته از نگرانی‌های واقعی نسبت به آینده معیشت، استمرار فعالیت اقتصادی و حفظ سرمایه‌های خرد و کلان است.

بازاری که زمانی موتور محرک اقتصاد شهری بود، امروز با کاهش تقاضا، افزایش هزینه‌ها، ناپایداری قیمت‌ها و نبود چشم‌انداز روشن اقتصادی مواجه است. طبیعی است که در چنین شرایطی، صدای اعتراض بلند شود؛ اما این اعتراض، مطالبه‌گری مسئولانه است نه اغتشاش و تخریب. تفکیک صف بازاریان معترض از جریان‌های سازمان‌یافته آشوب‌طلب، یک ضرورت تحلیلی و رسانه‌ای است که نباید نادیده گرفته شود.

واقعیت آن است که بازاریان، بیش از هر قشر دیگری، از بی‌ثباتی اقتصادی آسیب می‌بینند؛ چراکه سرمایه، اعتبار و آینده شغلی آنان مستقیماً به ثبات بازار گره خورده است. بنابراین نسبت‌دادن اعتراض‌های اقتصادی آنان به پروژه‌های براندازانه یا اغتشاشگرانه، تحلیلی نادرست و ساده‌انگارانه است که می‌تواند سرمایه اجتماعی نظام را تضعیف کند.

در این میان مسئولان و سیاست‌گذاران اقتصادی کشور وظیفه‌ای سنگین بر عهده دارند، پاسخ به مطالبات بازاریان با اصلاح ساختارهای اقتصادی، کنترل نوسانات ارزی، شفافیت در سیاست‌های پولی و حمایت واقعی از تولید و تجارت امکان‌پذیر است،‌بازاری که احساس کند شنیده می‌شود و تصمیمات اقتصادی قابل پیش‌بینی است، خود به عامل ثبات و آرامش اجتماعی تبدیل خواهد شد.

نباید فراموش کرد که بازار همواره یکی از پشتوانه‌های مشروعیت اجتماعی نظام جمهوری اسلامی بوده است و حفظ این سرمایه اجتماعی، نیازمند درک درست از اعتراض‌ها، گفت‌وگوی صادقانه با اصناف و پرهیز از یکسان‌سازی معترضان با آشوبگران است.

دشمنان انقلاب اسلامی ایران این را بدانند صف اعتراض بازاریان در چند روز اخیر از آغتشاگران جدا بوده و مهمترین مطالبه بازاریان شنیده شدن صدای آنها و تصمیم های کارشناسی برای آرامش بازار و بالا بردن قدرت خرید مردم است.

نویسنده: طاهره جلوخانی فعال رسانه‌ای